گلسنگ ها؛ معیاری مطلوب برای شاخص کیفی هوا

به گزارش وبلاگ ساعتچی، یک کارشناس برنامه ریزی و محیط زیست شهری، با بیان اینکه گلسنگ ها به عنوان شاخص کیفی هوا می توانند بهترین اثربخشی و مطلوبیت را داشته باشند، گفت: آلودگی هوا در کلانشهرها یکی از معضلات و مسائل محیط زیست شهری است و یکی از روش های طبیعی در تعیین میزان غلظت آلاینده های هوا و حتی کاهش آنها استفاده از گلسنگ هاست.

گلسنگ ها؛ معیاری مطلوب برای شاخص کیفی هوا

به گزارش ایسنا، گلسنگ یک ارگانیسم مرکب است که از همزیستی دو جاندار مختلف تشکیل شده است. هر گلسنگ از یک جلبک ساخته شده که درون رشته ها یا هیف های یک قارچ واقع شده است و این دو جاندار در قالب رابطه همزیستی زندگی می کنند که در آن هر دو طرف سود می بردند. به عبارت ساده تر از همزیستی جلبک و قارچ گلسنگ به وجود می آید.

بسیاری از این گونه ها روی سنگ ها می رویند و مواد معدنی آنها را جذب می کنند. در نتیجه فعل و انفعال گلسنگ سنگ ها می شکنند و به خاک تبدیل می شوند. گلسنگ ها به همراه خزه ها و گروهی از جلبک ها لایه نسبتا سفتی تشکیل می دهند که به هنگام باران شدید از شست وشوی سطحی خاک جلوگیری کرده و از تشکیل سیلاب اولیه جلوگیری می کنند؛ ضمن آنکه در برابر باد نیز مقاوم هستند و از روان شدن ماسه های سطحی تا حدودی می کاهند.

گلسنگ ها به دلیل حساس بودن به انواع گسترده استرس های محیطی مانند آلودگی هوا و تغییرات آب و هوایی به عنوان شاخص های اکولوژیکی و نشانگرهای زیستی در شناسایی سمی بودن محیط عمل می کنند.

عماد مطالبی، کارشناس برنامه ریزی و محیط زیست شهری در گفت وگو با ایسنا، با بیان اینکه گلسنگ ها نقش مهمی را در فرآیندهای اکولوژیکی مانند تشکیل خاک و چرخه مواد غذایی ایفا می کنند، گفت: هر قارچی نمی تواند با هر جلبکی در تشکیل گلسنگ دیده شود و هر نوع قارچ، فقط با انواع فوتوبیونت های خاص خود(موجود زنده ای که از نور استفاده می کند) می تواند گلسنگ تشکیل دهد.

وی با بیان اینکه گلسنگ ها در برابر بی آبی و خلا و سرما و تابش های قوی دوام می آورد، اما در برابر آلودگی هوا بسیار حساسند، اظهار کرد: حساسیت گلسنگ ها به این علت است که برخلاف گیاهان، روزنه ندارند و نمی توانند هوای ورودی به بدنه خود را کنترل کنند. هر آنچه در هوا باشد، به درون پیکر گلسنگ راه خواهد یافت. به علاوه گلسنگ ها ریشه ندارند و تمام مواد معدنی لازم را نه از خاک و بستر، بلکه از قطرات آب و هوا جذب می کنند.

این دانشجوی دکترای تخصصی جغرافیا و برنامه ریزی شهری ادامه داد: ذرات درون هوا، اثر بسیار مستقیم و سریعی بر روی گلسنگ ها دارد. در واقع آلودگی به سرعت گلسنگ ها را می کشد، به طوری که سال هاست گلسنگ ها یک معیار علمی برای سنجش میزان آلودگی هوا هستند، اما این تنها کاربرد آنها برای انسان نیست.

مطالبی، با بیان اینکه گلسنگ ها به ویژه در محیط زیست شهری می توانند از سیلاب های اولیه جلوگیری و روان آب های سطحی را کنترل کنند، اضافه کرد: مکانیسم کنترل به گونه ای است که جلبک های آن لایه نسبتا سختی را ایجاد کرده که به هنگام باران های شدید از شست وشوی سطحی خاک جلوگیری کرده و سیلاب های اولیه را کنترل می کند.

وی از گلسنگ ها به عنوان یک منبع غذایی برای انسان یاد کرد و گفت: گلسنگ ها 16 برابر وزن خود می توانند آب جذب کنند و مقادیر زیادی اگزالات کلسیم و گچ دارند لذا خوش خوراک نیستند.

مشاور کمیسیون بهداشت محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر رشت، از انواع گلسنگ ها به برگی، بوته ای و پوسته ای اشاره و مطرح نمود: آلودگی هوا در کلانشهرها یکی از معضلات و مسائل محیط زیست شهری است و برنامه ریزان و مدیران شهری به دنبال کنترل غلظت آلاینده های هوا در شهرها هستند لذا یکی از روش های طبیعی در تعیین میزان غلظت آلاینده های هوا و حتی کاهش آنها استفاده از گلسنگ هاست.

وی گلسنگ ها را معیاری طبیعی برای سنجش میزان آلودگی هوا در نقاط مختلف دانست و اضافه کرد: می توان به عنوان عاملی برای سنجش آلودگی هوا از گلسنگ ها استفاده کرد، چراکه آنها فقط در هوای تمیز و سالم زنده می مانند و در مناطقی با سطح آلودگی بالا هیچ گلسنگی وجود نخواهد داشت.

مطالبی، با بیان اینکه وجود گلسنگ در هر نقطه از محیط زیست شهری نشان از پاک بودن هوای آن قسمت دارد، اظهار کرد: از آنجایی که گلسنگ ها ریشه ندارند، منبع بیشتر مواد معدنی مورد نیاز آنها هواست و بنابراین سطوح مواد معدنی در بافت های گلسنگ، نشان دهنده ترکیب هواست. بدین ترتیب پژوهش های گوناگون زیست محیطی نشان دهنده امکان پذیر بودن زیست سنجی موثر آلاینده ها از طریق مطالعه گلسنگ ها می باشد.

وی با اشاره به ارتباط گلسنگ با آلودگی هوا، یادآور شد: در مناطقی که ریزگردها افزایش می یابند، همزیستی قارچ و جلبک از بین می رود و در بین ارگان های قارچ و جلبک ذرات سنگین(heavy metal) انباشت شده و سبب اوردوز می شوند.

این کارشناس برنامه ریزی و محیط زیست شهری، با بیان اینکه گلسنگ ها پیوسته در طبیعت شکل می گیرند، تاکید کرد: هر چه از مرکز شهر به مناطق پیرامونی برویم گلسنگ ها تنوع بیشتری دارند و نقش اندیکاتور را ایفا می کنند. همچنین گلسنگ ها با ایجاد پایداری در خاک موجب می شوند روان آب های سطحی در محیط زیست شهرها کاهش پیدا کند.

منبع: خبرگزاری آریا

به "گلسنگ ها؛ معیاری مطلوب برای شاخص کیفی هوا" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "گلسنگ ها؛ معیاری مطلوب برای شاخص کیفی هوا"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید